Cuộc khởi nghĩa Lam đánh từ mở màn tới xong xuôi thắng lợi (tháng 12-1427), qua những giai đoạn cải cách và phát triển và chiến lược, phương án của nó đã minh chứng Lê Lợi là bạn có tầm vóc của một thiên tài, một nhân phương pháp vĩ đại, chỉ thấy ở rất nhiều lãnh tụ mở đường, khai sáng.

Bạn đang xem: Lê lợi và cuộc khởi nghĩa lam sơn


Nếu Ngô Quyền với thắng lợi trên sông Bạch Đằng năm 938 đã hoàn thành thời kỳ 1.000 năm mất nước, mở màn thời kỳ tự do mới của dân tộc thì Lê Lợi với cuộc khởi nghĩa Lam đánh toàn thắng, ngừng 20 năm ách thống trị của giặc Minh, phục hồi nền tự do lâu dài cho Tổ quốc, bắt đầu một kỷ nguyên tạo ra mới...

*

Đầu năm 1416, tại núi rừng Lam tô trên đất Thanh Hóa, Lê Lợi cùng rất 18 người bạn bè thiết, đồng trọng tâm cứu nước đã làm lễ thề đánh giặc duy trì yên quê hương. Đó là hội Thề Lũng Nhai đang đi vào sử sách.

Tin Lê Lợi dựng cờ nghĩa, tuyển mộ hiền tài cất cánh xa, ham các hero hào kiệt từ bốn phương kéo về. Đất Lam Sơn đổi thay nơi tụ nghĩa. Sống đó tất cả đủ những tầng lớp buôn bản hội và thành phần dân tộc bản địa khác nhau, với phần nhiều đại biểu xuất sắc ưu tú như: Nguyễn Trãi, trằn Nguyên Hãn, Nguyễn Chích, Nguyễn Xí, Lê Lai, nỗ lực Quý, Xa Khả Tham... Sau một thời gian sẵn sàng chín muồi, đầu năm 1418, Lê Lợi xưng là Bình Định Vương, truyền hịch đi khắp nơi, kêu gọi nhân dân vực dậy đánh giặc cứu vãn nước. Lê Lợi là linh hồn, là lãnh tụ tối cao của cuộc khởi nghĩa ấy.

Cuộc khởi nghĩa Lam đánh từ mở đầu tới dứt thắng lợi (tháng 12-1427), qua các giai đoạn cách tân và phát triển và chiến lược, giải pháp của nó đã minh chứng Lê Lợi là bạn có tầm vóc của một thiên tài, một nhân giải pháp vĩ đại, chỉ thấy ở các lãnh tụ mở đường, khai sáng. Trường hợp Ngô Quyền với thắng lợi trên sông Bạch Đằng năm 938 đã xong xuôi thời kỳ 1.000 năm mất nước, bắt đầu thời kỳ hòa bình mới của dân tộc bản địa thì Lê Lợi với cuộc khởi nghĩa Lam sơn toàn thắng, xong xuôi 20 năm ách thống trị của giặc Minh, phục hồi nền tự do lâu dài đến Tổ quốc, bắt đầu một kỷ nguyên desgin mới. Không có Lê Lợi, không có phong trào khởi nghĩa Lam Sơn. Nhưng lại Lê Lợi không chỉ là là tín đồ nhen nhóm, tạo lập ra tổ chức khởi nghĩa Lam Sơn nhưng mà ông còn là nhà chỉ huy chiến lược kiệt xuất. Một nét đặc sắc, mớ lạ và độc đáo trong mặt đường lối lãnh đạo cuộc binh đao chống Minh mà Lê Lợi triển khai là dựa vào nhân dân để triển khai chiến tranh giải hòa dân tộc. Chú ý vào lực lượng nghĩa binh và cỗ chỉ huy, tướng lĩnh của cuộc khởi nghĩa, có thể thấy rõ đặc điểm nhân dân rộng thoải mái của nó, một điểm lưu ý nổi bật không có ở các cuộc khởi nghĩa khác chống Minh trước đó. Nhờ vào sức mạnh mẽ của nhân dân, đoàn kết, tập hợp số đông lực lượng làng mạc hội trong một tổ chức chiến đấu, rồi từ cuộc khởi nghĩa ở một địa phương, lấy núi rừng làm địa thế căn cứ địa, trở nên tân tiến sâu rộng thành cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc trên quy mô toàn quốc. Đây là một hiến đâng sáng tạo ra to khủng về đường lối cuộc chiến tranh của Lê Lợi và cỗ tham mưu của ông, giữ lại một tởm nghiệm lịch sử hào hùng quý giá.

Vừa là nhà tổ chức triển khai và chỉ huy chiến lược về thiết yếu trị, quân sự, vừa là vị tướng núm quân mưu trí, trái quyết, Lê Lợi đã vận dụng lối tấn công "vây thành khử viện" theo lý thuyết quân sự ông xay ngẫm: Đánh thành là hạ sách. Ta đánh thành bền vững và kiên cố hàng năm, hàng tháng không mang được, quân ta mức độ mỏi, khí nhụt, nếu viện binh giặc lại cho thì ta đằng trước, phía sau đều bị giặc đánh, sẽ là đường nguy. Chi bởi nuôi mức độ khỏe, chứa khí hăng để ngóng quân cứu vãn viện tới. Khi viện binh hỗ trợ bị phá thì thành tất cần hàng". Phương án "Vây thành diệt viện" của Lê Lợi kết phù hợp với chủ trương "mưu phạt nhị trung khu công", uy hiếp, phân hóa, chiêu dụ địch của Nguyễn Trãi khiến cho một phương thức rất dị trong thẩm mỹ và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Cuộc vây hãm Vương Thông sinh sống Đông quan tiền và tiêu diệt viện binh giặc tại chi Lăng, Xương Giang cuối năm 1427 là kết quả thắng lợi của bốn tưởng quân sự của Lê Lợi - Nguyễn Trãi. Sau khoản thời gian đuổi không còn giặc Minh về nước, Lê Lợi lên ngôi nhà vua năm 1428, tạo nên ra vương vãi triều Lê. Lê Lợi có tác dụng vua được 5 năm thì mất (1433), mai táng tại Vĩnh Lăng, Lam Sơn, miếu hiệu là Thái Tổ.

Trong sự nghiệp xây dựng đất nước buổi đầu của vương triều Lê, Lê Lợi đã bao gồm những nỗ lực không nhỏ dại về nội trị, ngoại giao, nhằm phục hồi, củng cố, phạt triển quốc gia trên đông đảo mặt, như tổ chức lại cỗ máy chính quyền từ tw xuống địa phương; phát hành một số chính sách kèm theo những phương án có tác dụng để phục sinh sản xuất nông nghiệp, định hình đời sống xóm hội. Lê Lợi cũng để ý tới việc cách tân và phát triển văn hóa, giáo dục, giảng dạy nhân tài. Năm 1428, đăng quang vua, năm tiếp theo (niên hiệu Thuận Thiên thứ 2, 1429), Lê Lợi đã cho mở khoa thi Minh Kinh. Năm 1431, thi khoa Hoành từ. Năm 1433, Lê Lợi đích thân ra thi văn sách. Đấy là chưa kể năm 1426 trong những khi đang vây đánh Đông Quan, Lê Lợi sẽ mở một khoa thi đặc bí quyết lấy đỗ 32 người, trong các số đó có Đào Công Soạn, một đơn vị ngoại giao xuất dung nhan thời Lê Lợi. Nhưng, trọng trách chính trị lớn nhất phải quan tâm giải quyết số 1 sau khi đất nước được giải phóng là việc tăng cường củng cố, làm tiếp nền độc lập, thống duy nhất của Tổ quốc. Về góc nhìn này, Lê Lợi đã làm được hai vấn đề có ý nghĩa lịch sử. Máy nhất, ông đã thành công trong cuộc chống chọi ngoại giao, cấu hình thiết lập quan hệ thông thường giữa triều Lê cùng triều Minh. Vật dụng hai, Lê Lợi đã nhất quyết đập tung những âm mưu và hành động bạo loạn mong mỏi cát cứ của một số trong những ngụy quân trước, điển hình là vụ Đèo cát Hãn sinh hoạt Mường Lễ, Lai Châu. Trong bài bác thơ có tác dụng khắc vào vách đá núi Pú Huổi Chò (bên sông Đà, thuộc Lai Châu) năm 1431 khi đánh Đèo cát Hãn, Lê Lợi sẽ nói rõ ý chí đảm bảo an toàn sự thống tốt nhất giang sơn:

Đất hiểm trở trường đoản cú nay ko còn,

Núi sông vẫn vào thông thường một bạn dạng đồ.

Đề thơ tự khắc vào núi đá

Trấn giữ miền Tây của nước Việt ta.

Xem thêm: Màn Hình Iphone 4 Bị Sọc Ngang, Help! Màn Hình Iphone 4 Có Sọc Kẻ Ngang

Sau bài xích thơ trên, Lê Lợi còn viết bài thơ đồ vật hai tương khắc vào vách núi Hào Tráng bên Chợ Bờ, Hòa Bình.

Lê Lợi trong 5 năm có tác dụng vua, gồm có công lao to lớn. Đại Việt sử ký toàn thư viết: "Vua hăng hái dấy nghĩa binh tấn công dẹp giặc Minh, 20 năm mà thiên hạ đại định. Đến khi lên ngôi, định chế độ lệ, chế lễ nhạc, mở khoa thi, đặt cấm vệ, lập quan chức, lập bao phủ huyện, thu góp sách vở, mở trường học, có thể gọi là có mưu lớn, sáng nghiệp. "(Nguồn Báo văn hóa Đời sống)